Arıcılık№ 25
Bal hasadı ne zaman yapılır? Sırlanma, olgunluk ve kışlık bal
Bal ne zaman olgunlaşır, hasat için petek ne kadar sırlanmalı? Ballık alma zamanı, olgunlaşmamış balın riskleri ve kovanda bırakılacak kışlık bal.
Kısaca
- Hasadın zamanını takvim değil balın olgunluğu belirler: çerçevenin büyük kısmı sırlandığında bal olgunlaşmış kabul edilir.
- Olgunlaşmamış (sırlanmamış) bal fazla nemli olur ve saklandığında mayalanabilir.
- Hasatta koloninin kışı geçirmesine yetecek bal kovanda bırakılır.
Arılar çiçekten topladıkları nektarı kovanda işleyerek bala dönüştürür. Bu süreçte nektarın içindeki suyun büyük bölümü buharlaştırılır. Bal yeterince koyulaştığında arılar petek gözlerinin üstünü ince bir mum tabakasıyla, yani sırla kapatır. Bu yüzden bal hasadının zamanını belirleyen şey takvim değil, balın olgunluğudur.
Bal olgunlaştığı nasıl anlaşılır?
Arıcılar arasında yaygın ölçüt, çerçevenin büyük bölümünün sırlanmış olmasıdır. Çerçeve kovandan kaldırılıp yatay tutulduğunda ve hafifçe sallandığında sırlanmamış gözlerden bal damlıyorsa, bal henüz yeterince olgunlaşmamış olabilir.
- Sırlanma oranı yüksek: Çerçeve hasada uygundur.
- Sırsız ama koyu bal: Kısmen olgunlaşmıştır; sallama testi karar vermenize yardımcı olur.
- Sallayınca akan, sulu bal: Olgunlaşmamıştır; kovanda bırakılmalıdır.
Olgunlaşmamış bal neden hasat edilmemeli?
Olgunlaşmamış balın nem oranı yüksektir. Nemli bal saklandığında mayalanabilir, kokusu ve tadı bozulabilir. Olgun bal ise düşük nemi sayesinde uygun koşullarda uzun süre bozulmadan saklanır. Saklama koşulları için arı ürünleri nasıl saklanır yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi dönemde hasat yapılır?
Hasat, ana nektar akımının ardından yapılır. Marmara'da bu dönem genellikle yaz aylarına denk gelir; ancak rakıma, bölgenin bitki örtüsüne ve yılın havasına göre değişir. Bazı arıcılar farklı çiçeklenme dönemlerinin ballarını ayrı ayrı almak için yılda birden fazla hasat yapar. Bölgesel takvim için arıcılık takvimi yazımıza göz atın.
Kovanda ne kadar bal bırakılmalı?
Hasatta en sık yapılan hatalardan biri kovanda yeterli bal bırakmamaktır. Koloni kışı kovandaki balla geçirir; kışlık stok yetersizse sonbaharda destek beslemesi gerekir. Bırakılacak miktar koloninin gücüne, kovan tipine ve bölgenin kış süresine göre değişir; genel kural, kışlık stoğu hasattan önce ayırmaktır. Kış hazırlığı için kovanı kışa hazırlama yazımıza bakın.
Hasat günü adımları
- Ballıktaki arıları uzaklaştırın: Çerçevelerdeki arıları arıcı fırçasıyla nazikçe süpürün.
- Çerçeveleri kapalı taşıyın: Ballı çerçeveleri kapaklı taşıma sandığında taşımak yağmayı ve kirlenmeyi önler.
- Sırrı alın: Sır alma adımıyla petek gözlerini açın.
- Süzün: Bal süzme makinesiyle balı petekten ayırın.
- Dinlendirin: Balı dinlendirme kazanında bekletip kavanoza alın.
Hasat hattının her adımı için gereken ekipmanı Bursa Yıldırım'daki mağazamızda görebilir, kovan sayınıza göre birlikte seçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bal hasadı ne zaman yapılır?
Balın olgunlaştığında, yani çerçevenin büyük kısmı sırlandığında; genellikle ana nektar akımının ardından. Marmara'da bu çoğunlukla yaz aylarına denk gelir.
Sırlanmamış bal hasat edilir mi?
Önerilmez. Olgunlaşmamış balın nem oranı yüksektir ve saklandığında mayalanabilir.
Hasatta kovanda bal bırakılmalı mı?
Evet. Koloni kışı kovandaki balla geçirir; kışlık stok hasattan önce ayrılmalıdır.
KEVSER ARICILIK
1995'ten beri arıcılık yapan, 1999'dan beri arıcılık malzemeleri tasarlayıp üreten Bursa Yıldırım'daki aile işletmesi. Sorularınızı arıcı olarak yanıtlıyoruz.
