Bal rehberi: süzme bal, petek bal ve karakovan balı

Bal, arının çiçeklerden topladığı nektarı ya da bitki salgılarını kovanda işleyip olgunlaştırmasıyla oluşur. Aynı kovandan çıkan bal bile yıldan yıla, çiçekten çiçeğe farklılık gösterir. Bu rehberde sofranıza gelen balı daha iyi tanımanız için temel bilgileri bir araya getirdik.

Balın türleri

Süzme bal

Sırrı alınan petekler bal süzme makinesinde döndürülür; merkezkaç kuvvetiyle petekten ayrılan bal süzülerek kavanoza alınır. En yaygın tüketilen bal türüdür. Süzme balımızı inceleyin.

Petek bal

Arının balı depoladığı balmumu gözleriyle birlikte, süzülmeden sunulan baldır. Peteğin mumla kapatılmış (sırlı) gözleri, balın arı tarafından olgunlaştırıldığını gösterir. Petek bal

Karakovan balı

Karakovan, arıların çerçeve ve temel petek olmadan kovanın içini kendi ördüğü peteklerle doldurduğu geleneksel kovan tipidir. Karakovan balı bu nedenle genellikle petekli olarak sofraya gelir.

Çiçek balı ve salgı balı

Çiçek balı arıların çiçek nektarından ürettiği baldır. Salgı balı ise arıların bazı bitkilerin üzerindeki tatlı salgıları toplamasıyla oluşur; çam balı bunun en bilinen örneğidir.

Aynı kovandan çıkan bal bile yıldan yıla farklıdır; çünkü bal, arının o sezon ziyaret ettiği çiçeklerin hikâyesidir.

Renk ve aroma neden farklıdır?

Balın rengi, kokusu ve kıvamı arının ziyaret ettiği bitkilere, bölgeye ve iklime bağlıdır. Açık renkli ballar genellikle daha hafif, koyu renkli ballar daha yoğun aromalıdır. Renk tek başına kalite göstergesi değildir.

Bal neden donar?

Kristalleşme ya da halk arasındaki adıyla donma, balın içindeki şekerlerin doğal olarak kristal yapıya geçmesidir ve balın bozulduğunu göstermez. Hızı balın çiçek kaynağına, sıcaklığa ve nem oranına bağlıdır; bazı ballar birkaç haftada, bazıları aylar sonra kristalleşir.

Donmuş balı kavanozuyla birlikte ılık su banyosunda, sıcaklığı yükseltmeden bekleterek yeniden akışkan hâle getirebilirsiniz. Büyük miktarlar için arıcılar bal eritme kazanları kullanır.

Bal nasıl saklanır?

• Ağzı sıkıca kapalı bir kapta saklayın; bal nemi ve kokuları çeker.
• Oda sıcaklığında, güneş almayan kuru bir yer idealdir.
• Buzdolabı kristalleşmeyi hızlandırabilir; balı buzdolabında saklamak gerekmez.
• Kavanoza ıslak kaşık sokmayın.
• Arı sütü ise istisnadır ve buzdolabında saklanmalıdır.

Bal alırken nelere dikkat etmeli?

Balı güvendiğiniz, arıcılığını bildiğiniz bir üreticiden almak en sağlıklı yoldur. Ambalajlı ürünlerde etiket bilgilerini inceleyin. Evde yapılan "suya damlatma" veya "yakma" gibi testler güvenilir sonuç vermez; balın saflığı kesin olarak ancak laboratuvar analiziyle belirlenebilir.

Polen, propolis ve arı sütü

Polen, arıların çiçeklerden topladığı çiçek tozudur ve kovan girişindeki polen tuzaklarıyla toplanır. Propolis, arıların ağaç reçinelerinden ürettiği ve kovanı korumak için kullandığı reçinemsi maddedir. Arı sütü ise genç işçi arıların salgıladığı ve ana arının beslendiği özel bir üründür.

Sık sorulan sorular