Oğul nedir, neden verilir, nasıl önlenir?

İlkbaharda güçlenen bir koloninin bir gün binlerce arıyla birlikte kovandan çıkıp yakındaki bir dala salkım hâlinde konması, arıcılığın en etkileyici ama arıcı açısından en maliyetli olaylarından biridir. Buna oğul denir. Oğul veren koloni arısının önemli bir bölümünü ve eski ana arısını kaybeder; o sezonun bal verimi belirgin biçimde düşer.

Oğul nedir ve arılar neden oğul verir?

Oğul, bal arısı kolonisinin doğal çoğalma yoludur. Koloni yeni ana arı memeleri yetiştirir; bu memeler olgunlaşmaya yaklaşırken eski ana arı, işçi arıların bir bölümüyle birlikte kovanı terk eder ve yeni bir yuva arar. Kovanda kalan arılar, memelerden çıkan genç ana arıyla yaşamını sürdürür.

Oğul eğilimini artıran başlıca etkenler şunlardır:

• Yer darlığı: Kuluçkalığın dolması, ana arının yumurtlayacak boş göz bulamaması.
• Kalabalık: Hızla artan genç işçi arı sayısı.
• Yaşlı ana arı: Yaşlanan ana arıda oğul eğilimi daha sık görülür.
• Genetik yatkınlık: Bazı kolonilerin oğul eğilimi daha yüksektir.
• Sıcak ve havalandırması yetersiz kovan.

Oğul belirtileri nelerdir?

1. Ana arı memeleri: Çerçevelerin alt ve yan kenarlarında aşağı doğru sarkan, fıstık kabuğunu andıran hücreler en güçlü işarettir.
2. Dolu kuluçkalık: Boş göz kalmaması ve bal ile polenin kuluçka alanına taşması.
3. Uçuş deliğinde yığılma: Arıların kovan önünde salkım hâlinde beklemesi.
4. Tarlacı faaliyetinde azalma: Dışarıda nektar olduğu hâlde çalışmanın yavaşlaması.

Oğul vermeyi önlemek için ne yapılır?

Koloniye zamanında yer açın

Kuluçkalık dolmaya başladığında kovana temel petekli ya da hazır petekli çerçeveler verin, gerektiğinde ballık katı ekleyin. Hazır petek, arıların petek örmek için harcayacağı zamanı kısaltır.

Düzenli muayene yapın

Oğul döneminde kovanları kısa aralıklarla kontrol etmek, ana arı memelerini erken görmeyi sağlar. Muayenenin güvenli ve sakin geçmesi için körük kullanımı ve uygun koruyucu kıyafet önemlidir.

Bölme yapın

Güçlü bir koloniden birkaç kuluçkalı çerçeve ve arı alarak yeni bir koloni kurmak (bölme), oğul baskısını azaltırken arıcıya yeni bir kovan kazandırır. Bölmeye ana arı vermek için ana arı yetiştirme ya da hazır ana arı kullanılabilir.

Genç ana arı kullanın

Genç ana arılı kolonilerde oğul eğilimi genellikle daha düşüktür. Ana arının yaşını takip etmek için işaretleme işe yarar; değişim için ana arı değiştirme yazımıza bakabilirsiniz.

Oğul verdiyse ne yapılır?

Kovandan çıkan oğul genellikle yakındaki bir dala salkım hâlinde konar ve bir süre orada yeni yuva arayışını bekler. Bu sırada salkım, hazırlanmış boş bir kovana alınarak yeni koloni olarak değerlendirilebilir. Oğul veren ana kovanda ise birden fazla ana arı memesi kalmış olabilir; koloninin yeniden oğul vermemesi için memeler kontrol edilir.