Arıcılık№ 12
Arı kovanı çeşitleri: Langstroth, Dadant, üst çıtalı ve karakovan
Langstroth kovanı neden bu kadar yaygın? Arı boşluğu nedir? Langstroth, Dadant, üst çıtalı kovan ve karakovanın farkları; ahşap ve plastik parçalar.
Kısaca
- Modern kovanların temeli, yaklaşık 6–9 mm'lik arı boşluğu ilkesidir.
- Türkiye'de en yaygın kovan tipi Langstroth'tur.
- Kovan seçiminde standart, iklim ve arıcılık tarzı belirleyicidir.
Kovan, arı ailesinin evidir. Tarih boyunca arıcılar kütükten sepete, kilden tahtaya pek çok malzemeyle kovan yapmıştır. Modern arıcılığı bugünkü hâline getiren buluş ise 19. yüzyılda gelen hareketli çerçeveli kovan oldu.
Arı boşluğu: modern kovanın sırrı
Arılar yaklaşık 6–9 milimetreden dar aralıkları propolisle kapatır, bundan geniş aralıklara ise petek örer. Bu aralığa arı boşluğu denir. Kovan içindeki çerçeveler birbirinden ve kovan duvarlarından bu mesafede tutulduğunda arılar çerçeveleri birbirine yapıştırmaz. Böylece her çerçeve ayrı ayrı çıkarılıp incelenebilir.
Langstroth kovanı
Amerikalı rahip Lorenzo Langstroth'un 1850'lerin başında patentini aldığı bu kovan, arı boşluğu ilkesine dayanan hareketli çerçeveli bir sistemdir. Kuluçkalık ve bal katları aynı ölçülerdedir; gerektiğinde üst üste katlar eklenerek kovan büyütülür. Türkiye'de ve dünyada en yaygın kullanılan kovan tipidir.
Avantajları: Parçaların standart ve birbirinin yerine kullanılabilir olması, ekipmanın kolay bulunması, katlarla esnek büyütme.
Dadant kovanı
Charles Dadant'ın geliştirdiği bu kovan tipinde kuluçkalık daha büyük çerçevelerden oluşur, bal katları ise daha sığdır. Büyük kuluçkalık, ana arının yumurtlaması için geniş alan sunar. Bazı Avrupa ülkelerinde yaygın olarak kullanılır.
Üst çıtalı (top-bar) kovan
Bu kovanlarda tam çerçeve yerine yalnızca üst çıtalar bulunur; arılar peteği çıtadan aşağı doğru serbestçe örer. Yapımı basittir ve hobi arıcıları arasında ilgi görür. Ancak petekler süzme makinesinde süzülmeye uygun değildir; hasat genellikle petek kesilerek yapılır.
Karakovan
Anadolu'nun geleneksel, çerçevesiz kovanıdır. Arılar peteklerin tamamını kendileri örer. Karakovan ve karakovan balı hakkında ayrıntıları bu yazımızda bulabilirsiniz.
İyi kovan, arının ihtiyacını karşılayan ve arıcının işini kolaylaştıran kovandır.
Ahşap mı, plastik parça mı?
Kovan gövdeleri çoğunlukla ahşaptır. Ahşap nefes alır ve iyi yalıtım sağlar. Taban, uçuş kapağı ve çerçeve gibi bazı parçalarda ise plastik giderek yaygınlaşıyor:
- Plastik kovan tabanları nemden etkilenmez, çürümez ve kolay temizlenir. Polen tuzaklı modeller polen hasadını da kolaylaştırır.
- Plastik çerçeveler dayanıklıdır ve kolay temizlenir.
Kovan seçerken nelere dikkat etmeli?
- Standart: Bölgenizdeki arıcıların kullandığı ölçüyle uyumlu kovan seçmek, ekipman ve koloni alışverişini kolaylaştırır.
- İklim: Soğuk bölgelerde yalıtım, sıcak ve nemli bölgelerde havalandırma öne çıkar.
- Arıcılık tarzı: Gezginci arıcılıkta taşımaya uygun, sağlam ve kilitlenebilir kovanlar tercih edilir.
- Polen üretimi: Polen toplamak isteyenler için polen tuzaklı kovanlar uygundur.
Mağazamızdaki arı kovanı modellerini ve kovan aksesuarlarını inceleyebilirsiniz.
Kovan tiplerinin karşılaştırması
| Kovan | Çerçeve | Öne çıkan özellik |
|---|---|---|
| Langstroth | Hareketli, standart ölçülü | En yaygın; parçalar birbirinin yerine kullanılabilir |
| Dadant | Hareketli, büyük kuluçkalık | Ana arıya geniş yumurtlama alanı |
| Üst çıtalı | Yalnızca üst çıta | Basit yapı; hasat petek kesilerek |
| Karakovan | Çerçevesiz | Geleneksel; peteğin tamamı arıya ait |
Kovanın bölümleri
- Taban: Kovanın zeminidir; uçuş deliğini de oluşturur.
- Kuluçkalık: Ana arının yumurtladığı, yavrunun geliştiği bölümdür.
- Bal katı: Arıların fazla balı depoladığı üst kattır.
- Ana arı ızgarası: Ana arının bal katına geçmesini engeller.
- İç kapak ve dış kapak: Kovanı yağmur ve soğuktan korur.
Sık sorulan sorular
Türkiye'de en yaygın kovan tipi hangisi?
Türkiye'de en yaygın kullanılan kovan tipi Langstroth kovanıdır.
Arı boşluğu nedir?
Arıların ne propolisle kapattığı ne de petek ördüğü yaklaşık 6–9 milimetrelik aralıktır. Modern kovanlarda çerçeveler bu mesafede tutulur.
Plastik kovan tabanının avantajı nedir?
Plastik taban nemden etkilenmez, çürümez ve kolay temizlenir. Polen tuzaklı modeller polen hasadını da kolaylaştırır.
KEVSER ARICILIK
1995'ten beri arıcılık yapan, 1999'dan beri arıcılık malzemeleri tasarlayıp üreten Bursa Yıldırım'daki aile işletmesi. Sorularınızı arıcı olarak yanıtlıyoruz.




