İçeriğe geç

Doğal bal№ 04

Bal neden donar, kaç derecede donar? Balın kristalleşmesi

Bal su gibi belirli bir derecede donmaz; donma dediğimiz şey kristalleşmedir. Balın neden, kaç derecede ve hangi türlerde hızlı donduğunu anlatıyoruz.

Kevser Arıcılık1995'ten beri arıcı · 2 dk okuma

Kısaca

  • Kristalleşme balın doğal bir özelliğidir; bozulma işareti değildir.
  • Glukozu yüksek ballar ve serin ortamlar kristalleşmeyi hızlandırır.
  • Donmuş bal ılık su banyosunda, 40 °C'yi aşmadan eritilmelidir.

Kavanozdaki balın bir sabah bulanıklaşıp katılaştığını görmek pek çok kişiyi endişelendirir. Oysa kristalleşme, halk arasındaki adıyla donma, balın en doğal özelliklerinden biridir ve balın bozulduğunu göstermez.

Kristalleşme nedir?

Bal, suyun içinde çözünebileceğinden daha fazla şeker içeren, yani doygunluğun üzerinde bir çözeltidir. Başlıca şekerleri fruktoz ve glukozdur. Glukoz sudaki çözünürlüğü düşük olduğu için zamanla kristal yapıya geçer. Bu kristaller çoğaldıkça bal bulanıklaşır ve katılaşır.

Bal kaç derecede donar?

Bal, su gibi belirli bir derecede donup buza dönüşmez. Halk arasında donma denen şey kristalleşmedir ve en hızlı yaklaşık 10–15 °C aralığında olur. Bu yüzden buzdolabında saklanan bal çabuk donar. Oda sıcaklığında kristalleşme yavaşlar ama tamamen durmaz; balın türüne göre bazı ballar birkaç haftada, bazıları aylar içinde kristalleşir.

Neden bazı ballar daha hızlı donar?

Kristalleşmenin hızını belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

  • Glukoz ve fruktoz oranı: Glukoz oranı yüksek ballar daha hızlı kristalleşir. Ayçiçeği ve kolza gibi bitkilerden elde edilen ballar hızlı kristalleşmeleriyle bilinir. Akasya balı gibi fruktozu yüksek ballar ise uzun süre akışkan kalır.
  • Sıcaklık: Serin ortamlar, özellikle yaklaşık 10–15 °C aralığı kristalleşmeyi hızlandırır. Bu yüzden buzdolabında saklanan bal daha çabuk donar.
  • Çekirdekler: Polen taneleri, mum parçacıkları ve hava kabarcıkları kristal oluşumu için çekirdek görevi görür.
  • Nem: Balın su içeriği de kristalleşme hızını etkiler.

Donmuş bal, bozulmuş bal değildir. Kristalleşme, balın doğasının bir parçasıdır.

Donmuş bal nasıl eritilir?

Kısaca: donmuş bal ateşte değil, ılık su banyosunda ve balın sıcaklığı 40 °C'yi aşmadan yavaşça eritilir; yüksek ısı balın enzimlerine zarar verir ve HMF değerini yükseltir. Kavanozda, petekte ve tenekede donmuş balı adım adım nasıl eriteceğinizi donmuş bal nasıl eritilir rehberimizde anlattık. Teneke ya da kova hâlindeki büyük miktarlar için arıcılar bal eritme kazanları kullanır.

Kristalleşmeyi yavaşlatmak için

  • Balı oda sıcaklığında, güneş almayan bir yerde saklayın.
  • Buzdolabına koymayın.
  • Kavanozun ağzını sıkı kapatın; bal ortamdaki nemi çeker.

Bazı kişiler kristalleşmiş balın kremsi kıvamını özellikle tercih eder. Kontrollü şekilde kristalleştirilen bu ürünler bazı ülkelerde "krem bal" adıyla satılır.

Hızlı ve yavaş kristalleşen ballar

EğilimÖrnek ballarNeden
Hızlı kristalleşirAyçiçeği, kolzaGlukoz oranı yüksektir
Uzun süre akışkan kalırAkasyaFruktoz oranı yüksektir

Aynı çiçek türünden elde edilen ballar bile hasat yılına ve bölgeye göre farklı davranabilir.

Kristalleşmiş bal nasıl kullanılır?

Kristalleşmiş bal ekmeğe sürmek için oldukça pratiktir; damlamaz ve kolay yayılır. Sıcak içecekleri tatlandırmak için de doğrudan kullanılabilir. Ancak balı kaynar suya ya da çok sıcak içeceğe eklemek yerine içeceğin biraz ılımasını beklemek balın aromasını korur.

Kristalleşmede sık yapılan hatalar

  • Balı doğrudan ocakta ya da mikrodalgada ısıtmak
  • Kavanozu defalarca ısıtıp soğutmak
  • Kristalleşen balı bozulmuş sanıp atmak

Sık sorulan sorular

Kristalleşen bal yenir mi?

Evet. Kristalleşme balın doğal bir özelliğidir ve balın bozulduğunu göstermez.

Bal kaç derecede donar?

Bal su gibi belirli bir derecede donmaz; donma dediğimiz kristalleşme en hızlı yaklaşık 10–15 °C aralığında olur. Bu yüzden buzdolabındaki bal çabuk donar.

Bal buzdolabında saklanır mı?

Gerek yoktur. Buzdolabı kristalleşmeyi hızlandırır. Bal oda sıcaklığında, güneş almayan kuru bir yerde, ağzı kapalı saklanmalıdır.

KEVSER ARICILIK

1995'ten beri arıcılık yapan, 1999'dan beri arıcılık malzemeleri tasarlayıp üreten Bursa Yıldırım'daki aile işletmesi. Sorularınızı arıcı olarak yanıtlıyoruz.

Fiyat ve stok isteği

Teklif listeniz

Adetleri belirleyin, listeyi WhatsApp'tan gönderin; güncel fiyat ve stok bilgisini size iletelim. Türkiye geneline kargo ile gönderiyoruz.

Listeniz boş. Ürün kartlarındaki + düğmesiyle ya da ürün sayfasındaki Teklif listeme ekle ile ürün ekleyebilirsiniz.